Civata nedir. Civata çeşitleri ve özellikleri

  • 23 Kasım 2016
  • 1.387 kez görüntülendi.
Civata nedir. Civata çeşitleri ve özellikleri

CİVATA

Bu yazımızda civata nedir ? Civata çeşitleri nelerdir. Civata çeşitlerinin özellikleri nelerdir? Konusu üzerinde duracağız

Civata nedir ? Civata;  somun kullanılarak parçaları sökülebilir şekilde birleştiren, sıkma momenti genellikle somuna uygulanan, altıgen vb  başı olan gövdesine vida dişi açılmış silindirik bağlama elemanıdır.Civata çeşitleri ve Özellikleri

Civata ile vidanın farkı nedir?

 Cıvatalar somun anahtarı ile sıkıldığında vidalardan çok daha kuvvetli sıkma yaparlar. Zaten ölçü olarak ta vidalardan büyüktürler.
Cıvatalar genellikle somunla birlikte sıkma yapar. Vidalar ise genellikle bir gövde üzerine vidalanır.

civata ve vidanın farkı nedir
Cıvatalar ve vidalar elle yapılabilir. Ancak endüstrinin ihtiyacının bu yolla karşılamak mümkün olmaz. Ayrıca fazla işçilik, malzeme sarfiyatı elle vida üretimini çok pahalıya getirir. Bu yüzden cıvatalar ve vidalar otomatik olarak malzemesinden talaş kaldırmadan özel makinelerde yapılır. Bunun için saatte binlerce cıvata ve vida üreten özel makineler yapılmıştır.
Cıvataların hepsi aynı şartlarda kullanılmaz. Bazıları çok soğuk bazıları sıcak ortamda kullanılır. Bu şartlar altında da bağlantının güvenli kalması gerekir. Bu yüzden cıvatalar yapılırken çalışıcı ortama uygun teknik ve meteorolojik özelliklerde yapılması gerekir.

altıköşe başlı civata üç görünüş

NOT : Her ne suretle olursa olsun bir cıvatanın diş açılmış kısmı sonradan pafta ile uzatılmamalıdır. çünkü cıvatalar otomatik makinelerde açılmış olduğundan dişli kısmı dip tarafı tam vida profilinde olmaz. Bu yüzden pafta dişleri kırarak açar. Dişleri kırılmış bir cıvata ile güvenli bir bağlantı yapılamaz.

Civata çeşitleri ve Özellikleri

civata çeşitleri altıköşe imbus allen

 

civata çeşitleri esnek imbus

Baş Biçimlerine Göre Civata çeşitleri ve özellikleri

Altı Köşe Başlı Cıvatalar

civata çeşitleri altıköşe başlı civata

Altı köşe başlı cıvatalar makine sanayinde en çok kullanılan bağlantı elemanlarıdır. İşin gerektirdiği özelliklere göre cıvataların diş şekilleri normal veya ince olarak yapılır.

civata çeşitleri altıköşe başlı civata solid çizim

Cıvatanın dişli kısmı kullanılacak yere göre belirlenir. Ve işin durumuna göre yeteri kadar diş çekilmiş olarak veya boydan boya dişli olarak yapılır.

civataların özellikleri ve tipleri

civataların çeşitleri altıköşe başlı civata

Allen Cıvatalar

civata çeşitleri allen başlı civata alyan civata

Cıvatalar başının oturacağı yerin somun anahtarı girmeyecek kadar dar olduğu hallerde veya cıvata başının dışarıda kalması istenmediği hallerde silindirik başlı gömme anahtarlı ( Allen ) cıvatalar veya yerine göre cıvataların daha küçükleri olan allen vidalar kullanılır.

allen başlı alyan başlı civata

Allen başlı civatalar Alyan başlı civata  olarak da anılır.

civata çeşitleri allen başlı civata makine elemanları

allen başlı civata kullanımı

 

Havşa Başlı  Cıvatalar

civata çeşitleri havşa başlı civata

Havşa başlı gömme anahtarlı cıvataların başları silindirik başlı cıvatalardan daha incedir. İnce malzemeler bağlanırken cıvata başının dışarıda kalmaması gerekiyorsa bu gibi hallerde gömme başlı vidalar kullanılır. Cıvatanın baş kısmındaki havşa cıvatanın deliğinin merkezinde sıkma yapmasını da sağlar.

 

Tornavida Ağızlı civatalar

civata çeşitleri tornavida ağızlı civata

Başında tornavida kanalı açılmış silindirik başlı vidalar tornavidalarla sıkılıp açılacak kadar küçük bağlantılarda kullanılır.

civata çeşitleri düz tornavida başlı civata

Saç kalınlığındaki parçalar silindirik vidalarla daha kalınca parçalar havşa başlı veya mercimek havşa başlı vidalarla bağlanır.

Yıldız Tornavida Ağızlı Civatalar

civata çeşitleri yıldız ağızlı civata

Yıldız tornavida ağızlı vidalar aynı ölçüdeki tornavida ağızlı vidalardan daha kuvvetli sıkma yaparlar. Yıldız tornavida ağızlı vidaların en önemli faydası sıkılırken yada çözülürken ağız kısmının bozulmamasıdır.

tornavida çeşitleri yıldız başlı civata

Sıkma kuvveti tornavidanın yıldız şeklindeki ağzıyla dört kola ayrıldığından hem kuvvetli sıkma olmakta hem de ağız bozulmamaktadır. Yıldız şeklindeki tornavidalar ağızları genellikle küçük vidalara açılır.

Özel amaçlı civata çeşitleri

Otomotiv sektöründe, iş makinalarında tüm araçlarda ve sanayi makinalarında ve bağlantı gerektiren heryerde kullanılır. Kalitesine göre C35, 41Cr4 veya 42CrMo4 malzemelerden üretilir. Özel dememizin sebebi, standart civatadan farklı ölçülerde üretilmesidir.

civata çeşitleri özel amaçlı civatalar

Örneğin; anma ölçüsüne göre d2 çapı büyük veya küçük olabilir. Ucunda kupilya deliği olabilir. Aynı civata üzerinde farklı yerlerde farklı hatvede diş çekilmiş olabilir

civata çeşitleri özel amaçlı civata

 

göz başlı civata kullanımı ve kelebek somun Göz başlı civata özel amaçlı civata kullanımına örnektir. Burada kelebek somunla birlikte örnek bir kullanım görülüyor

civata çeşitleri halka başlı civata

özel amaçlı civata çeşitleri

 

özel amaçlı civata çeşitleri u civata

civata çeşitleri flanşlı civata

Flanşlı civata

flanşlı civatanın teknik resmi Flanşlı civatanın ölçüleri ifadesi teknik çizim

 

özel civata çeşitleri Civataların başları ihtiyaca göre değişik şekillerde de imal edilebilmektedir.

Gövde Biçimlerine Göre Civata çeşitleri

Saplamalar ( Başsız Civatalar )

civata çeşitleri saplama

Saplama her iki tarafında diş açılmış sapsız vidadır. Sık sökülüp takılan bağlantılarda saplama kullanılır. Saplama bir taraftan makine gövdesine sabit kalacak şekilde çok kuvvetli sıkılır. Bağlanacak parça yerine takıldıktan sonra saplamalara takılacak somunlarla sıkılır. Bağlanmış olan parçalar söküleceği zaman sadece somunlar çıkarılır. Saplama yerinde kalır. Bu yöntemle ana gövdeler üzerindeki vidaların bozulması önlenir.

Esnek Cıvatalar

Esnek cıvatalar herhangi bir şekilde bağlantıyı eksenel yönde zorlayan kuvvetlerin tesiri ile bağlantıda meydana gelmesi muhtemel fiziki değişikliklerin kalıcı olmasını önlemek için yapılır.

Esnek cıvataların gövde çapı diş dibi çapının %10’ u kadar incelebilir. Cıvataya gelen kuvvetlerin tesiri ile inceltilmiş olan kısımdan cıvata bir miktar uzar. Kuvvet kalkınca cıvata yine eski halini alır. Bu olay cıvata malzemesinin elastikiyetinden meydana gelir. Esnek cıvataların çözülmemesi için ayrıca bir emniyet sistemine ihtiyaç yoktur. çok kuvvetli bir şekilde sıkılmış olmaları ve elastik olmaları bu sorunu ortadan kaldırır.

Gövdesi Toleranslı Cıvatalar

Büyük momentler ileten bazı makine elemanları yüzey toleranslı olarak taşlanmış özel cıvatalarla bağlanır. Ayrıca cıvataların geçtiği delikler raybalanır. (Bknz :Raybalama)

Büyük güç ileten elemanlar şayet bu şekilde hassas çatılarla bağlanamazlarsa yani cıvatanın deliği geniş olursa ilk çalışma anında cıvata aniden büyük bir kesme kuvveti ile karşılaşır. Her defasında bu tür ani kuvvetlerle kesilmeye zorlanan cıvataların ömrü kısa olur. Hiç beklemedik bir anda kesilir, sistem arızaya geçer.

 

MAKİNE TEKNOLOJİSİ İLGİLİ KONULAR

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

Bir Cevap Yazın